„Pałuki. instant” to dwuletni projekt fotograficzny, który realizowałem w latach 2024–2025. Jest to osobista opowieść o Pałukach - regionie, w którym się urodziłem, dorastałem i z którym jestem związany przez całe życie.
Projekt powstał na pograniczu fotografii dokumentalnej, krajobrazu kulturowego oraz subiektywnego dokumentu topograficznego. Oznacza to, że przedstawione fotografie są zapisem rzeczywistych miejsc i ich (...) ... więcej »
„Pałuki. instant” to dwuletni projekt fotograficzny, który realizowałem w latach 2024–2025. Jest to osobista opowieść o Pałukach - regionie, w którym się urodziłem, dorastałem i z którym jestem związany przez całe życie.
Projekt powstał na pograniczu fotografii dokumentalnej, krajobrazu kulturowego oraz subiektywnego dokumentu topograficznego. Oznacza to, że przedstawione fotografie są zapisem rzeczywistych miejsc i ich obecnego wyglądu, ale nie tworzą chłodnej ani bezosobowej inwentaryzacji. Każdy kadr wynika z mojego sposobu patrzenia, znajomości regionu i świadomego wyboru przestrzeni, które uznałem za ważne.
Fotografowany przeze mnie krajobraz kulturowy to nie tylko przyroda i zabytkowa architektura, ale również wszystko, co przez lata zostało ukształtowane przez obecność człowieka: małe miasta, wsie, podwórka, domy, gospodarstwa, drogi, ogrodzenia, sklepy, kapliczki, pałace, dwory, kościoły oraz ślady kolejnych przebudów i codziennego użytkowania. W tych miejscach zapisana jest historia regionu, lecz także współczesne życie jego mieszkańców.
Subiektywny dokument topograficzny pozwolił mi stworzyć własną fotograficzną mapę Pałuk. Nie kierowałem się wyłącznie oficjalnymi granicami, przewodnikami czy listami zabytków. Poszukiwałem miejsc, które zwracały uwagę formą, światłem, kolorem, geometrią albo atmosferą. Czasami był to reprezentacyjny pałac lub malowniczy widok, innym razem stara elewacja, boczna droga, opuszczony budynek, wiejskie podwórko czy fragment przestrzeni, obok którego łatwo przejść bez zatrzymania.
W cyklu spotykają się więc dwa obrazy Pałuk. Pierwszy pokazuje region atrakcyjny turystycznie - pełen zabytków, pałaców, historycznej architektury i niemal pocztówkowych pejzaży. Drugi kieruje uwagę ku temu, co mniej oczywiste: przestrzeniom codziennym, peryferyjnym, zużytym i stopniowo znikającym. Nie przeciwstawiam ich sobie. Razem tworzą prawdziwy i wielowymiarowy obraz regionu.
Podczas realizacji projektu odwiedziłem ponad 100 pałuckich miejscowości. Powstało około 1000 fotografii natychmiastowych, wykonanych aparatami Polaroid i Fuji Instax. Na wystawie w Pałacu w Uścikowie zaprezentuję około 400 oryginalnych odbitek. Będzie to największa indywidualna wystawa fotografii natychmiastowej w Polsce!
Technika natychmiastowa jest tutaj czymś więcej niż sposobem wykonania zdjęć. Jej charakterystyczna kolorystyka, sposób odwzorowania światła, miękkość obrazu oraz materialna forma odbitki dobrze odpowiadają atmosferze fotografowanych miejsc. Każde zdjęcie istnieje jako pojedynczy, fizyczny przedmiot - posiada własną ramkę, powierzchnię i niepowtarzalny wygląd. Dzięki temu wystawa nie będzie prezentacją cyfrowych reprodukcji, lecz spotkaniem z oryginalnymi fotografiami, które powstawały bezpośrednio w fotografowanych miejscach.
W wielu kadrach nie ma ludzi, ale ich obecność pozostaje widoczna. Ujawnia się w architekturze, śladach napraw, przedmiotach pozostawionych na podwórkach, sposobie zagospodarowania przestrzeni i zmianach wprowadzanych przez kolejne pokolenia. Fotografowane miejsca stają się w ten sposób pośrednim portretem mieszkańców oraz świadectwem lokalnej codzienności.
„Pałuki. instant” jest próbą zachowania obrazu regionu, który nieustannie się zmienia. Nie jest jednak sentymentalnym powrotem do przeszłości ani próbą zatrzymania czasu. To zapis Pałuk współczesnych - pięknych, niejednoznacznych, pełnych kontrastów i śladów pamięci.
Twórczość Patrycji Mrozik charakteryzuje się intensywną kolorystyką.
Tematyka prac inspirowana jest kubizmem i fantastyką.
Tworzenie obrazów to Jej sposób wyrażania siebie, sposób komunikacji z otoczeniem, sposób na pokazanie wnętrza, uwalnianie emocji.
Patrycja Mrozik ma 23 lata. Mimo tak młodego wieku, ma na swoim koncie udział w wielu wystawach zbiorowych oraz indywidualnych. Patrycja należy do stowarzyszenia PastelArt. Zajmuje się malarstwem olejnym, akwarelowym oraz suchym pastelem.
Instytut Cervantesa w Krakowie zaprasza na wystawę „Arcydzieło Mauricio Amstera i Waltera Reutera”, poświęconą jednemu z najważniejszych dzieł graficznych XX wieku: „Elementarzowi antyfaszystowskiemu” z czasów hiszpańskiej wojny domowej. Jego współautorem był pochodzący z Polski Mauricio (Maurycy) Amster.
Hiszpańska wojna domowa (1936-1939) bywa czasem nazywana wojną graficzną. Jej wybuch zbiegł się z okresem wielkiego fermentu i innowacji na polu projektowania i grafiki, z czego korzystała hiszpańska Republika, broniąca się przed wojskowym zamachem stanu. Wśród twórców pracujących na rzecz hiszpańskiego państwa byli także graficy pochodzący z Polski, w tym Mauricio Amster.
Urodzony we Lwowie Amster (1907-1980) wziął udział w niezwykłym przedsięwzięciu, jakim było stworzenie – wspólnie z Walterem Reuterem – „Elementarza antyfaszystowskiego” [„Cartilla Escolar Antifascista”]. Sfinansowany przez rząd Republiki podręcznik miał na celu nauczanie żołnierzy czytania, ale nie było to jego jedyne zadanie. Łącząc wycyzelowane estetycznie obrazy z przejrzystym i funkcjonalnym układem graficznym, był też nośnikiem wartości reprezentowanych przez Republikę.
Wojenny podręcznik współtworzony przez Amstera stał się z biegiem czasu kluczowym punktem odniesienia w historii ilustracji i typografii. Pod pozorną prostotą kryła się rewolucja estetyczna: nowoczesny krój pisma, dynamiczna kompozycja i język wizualny, który czynił z nauki akt polityczny. Europeana (Europejska Biblioteka Cyfrowa) uznała elementarz stworzony przez Mauricio Amstera i Waltera Reutera za jedno z najwybitniejszych dzieł hiszpańskiej sztuki.
Po klęsce hiszpańskiej Republiki obaj twórcy byli zmuszeni do emigracji: Amster kontynuował swoją błyskotliwą karierę w Chile, poświęcając się projektowaniu książek, a Reuter osiadł w Meksyku, gdzie dokumentował historię społeczną kraju.
Na wystawie w Instytucie Cervantesa w Krakowie można zobaczyć grafiki z dwóch wydań „Elementarza antyfaszystowskiego” oraz fotografie, na podstawie których powstały. Ekspozycja została wzbogacona o plakaty oraz okładki książek i czasopism autorstwa Mauricio Amstera, w sumie 156 prac z lat 1931-1945.
Gośćmi wernisażu wystawy, który odbędzie się 29 czerwca o 18.00, będą kuratorzy wystawy, Michel Lefebvre Peña, Juan Manuel Bonet i Aku Estebaranz oraz dyrektor generalny Instytutu Cervantesa, Luis García Montero, którzy opowiedzą o wartości estetycznej, historycznej i pedagogicznej dzieła Mauricio Amstera i Waltera Reutera.
Muzeum KL Plaszow
ul. Kamieńskiego 26
30-524 Kraków
16-05-2026 - 30-09-2026
BEZPŁATNE
Lektura nieobecności – młodzi artyści z Cosinusa o pamięci zapisanej w przestrzeni
W plenerowej przestrzeni Muzeum KL Plaszow w Krakowie odbył się wernisaż wystawy „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc”, przygotowanej przez uczniów Liceów Sztuk Plastycznych CosinusYoung Art z Krakowa i Katowic. Wydarzenie zrealizowano w ramach festiwalu Pamięć/Zachor – inicjatywy poświęconej upamiętnieniu ofiar niemieckiego nazistowskiego obozu KL Plaszow. Ekspozycja będzie dostępna dla zwiedzających do końca września.
Uroczystego otwarcia wystawy dokonały dyrektorka Muzeum KL Plaszow Monika Bednarek oraz autorka i koordynatorka projektu Justyna Zarzecka. Podczas inauguracji Monika Bednarek przybliżyła historię obozu KL Plaszow, podkreślając znaczenie pamięci oraz edukacji historycznej. Zwróciła również uwagę, że festiwal Pamięć/Zachor to wydarzenie, w ramach którego odczytywane są relacje byłych więźniów, nadając całości głęboki, osobisty wymiar.
- Wystawa „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc” jest pierwszą wystawą plenerową w miejscu, w którym rośnie budynek Muzeum KL Plaszow – główna siedziba muzeum, w którym za pół roku będzie wystawa stała. Zaczynamy jednak od wystawy przygotowanej przez szkoły CosinusYoung 15+ pod nadzorem Justyny Zarzeckiej. Ta ekspozycja stworzona przez młodzież nawiązuje do historii społeczności żydowskiej Krakowa i okolic oraz Katowic’ – tymi słowami Monika Bednarek podkreśliła wyjątkowe znaczenie ekspozycji.
Wystawa ma charakter plenerowy i została zlokalizowana na skrzyżowaniu ulic Abrahama i Swoszowickiej – w miejscu szczególnym, będącym jednocześnie przestrzenią pamięci i przyszłą siedzibą muzeum.
Projekt „Ślady niepamięci”, którego częścią jest wystawa, stanowi próbę artystycznej refleksji nad nieobecnością i zanikającymi śladami życia społeczności żydowskich w południowej Polsce. Młodzi artyści podjęli się zadania uchwycenia miejsc, które utraciły swoje pierwotne znaczenie – dawnych synagog, cmentarzy czy przestrzeni życia religijnego i społecznego.
- Chcemy w sposób edukacyjny i artystyczny wyrazić pustkę, zapomnienie, dewastację albo zmianę przeznaczenia miejsc, które związane były z kulturą żydowską – nie tylko religijną, ale także społeczną. Te miejsca korespondują z tym, co wydarzyło się na terenie byłego obozu, na którym się znajdujemy – mówiła Justyna Zarzecka, autorka i koordynatorka projektu.
W pracach uczniów miasto jawi się jako przestrzeń wielowarstwowa – palimpsest, w którym historia przenika współczesność. Fotografowane lokalizacje obejmują m.in. Krzeszowice, Chrzanów, Wieliczkę, Bochnię, Kalwarię Zebrzydowską, Myślenice i Andrychów. Dokumentują one zarówno materialne ślady przeszłości, jak i ich stopniowe zanikanie.
Projekt ma nie tylko wymiar artystyczny, ale również edukacyjny i społeczny. Uczestnicząca w nim młodzież podkreślała podczas wernisażu, że udział w przedsięwzięciu pozwolił im lepiej zrozumieć historię, rozwinąć wrażliwość oraz zmierzyć się z trudnym dziedzictwem przeszłości. Towarzyszyły im refleksje nad rolą pamięci oraz odpowiedzialnością za jej zachowanie.
W projekcie udział wzięło siedemnaścioro uczniów:
- Cosinus Young Kraków:
Lena Buczek, Klaudia Grudzień, Milena Jaros, Kamila Kochan, Oliwia Łabaj, Sandra Łukasiak, Luna Pelc, Amelia Pietras, Anna Zaleśny
- Cosinus Young Katowice:
Natalia Duda, Sebastian Górecki, Zuzanna Jasińska, Jan Kamiński, Liliana Kądziołka, Kamila Komar, Hanna Kozioł, Oliwia Lewandowska
Wystawa „Pamięć/Zachor. Lektura pustych miejsc” stanowi ważny głos młodego pokolenia w dyskusji o pamięci, tożsamości i odpowiedzialności za dziedzictwo kulturowe. Poprzez swoje prace uczniowie nie tylko dokumentują rzeczywistość, ale także stawiają pytania o to, jak współcześnie odczytywać ślady przeszłości i jakie znaczenie mają one dla przyszłych pokoleń.
